Як настаўніца пачатковых класаў дапамагае дзецям засвоіць родную мову, выкарыстоўваючы настольныя гульні ВІДЭА

Настаўніца Наталля Галко распрацавала свае настольныя гульні, якія дапамагаюць дашкольнікам палюбіць беларускую мову. Людміла Дрык, відэа Волі Афіцэравай, "Наша Ніва".
 
 
У Наталлі 20-гадовы досвед заняткаў з дзецьмі ад 3 да 10 гадоў. Акрамя працы ў якасці настаўніцы пачатковых класаў, яна ўжо восьмы год займаецца з дашкольнікамі і малодшымі школьнікамі ў адным з дзіцячых выхаваўчых цэнтраў Мінска.
 
«Шмат гадоў я займаюся падрыхтоўкай дзяцей да школы. І даўно ведаю, што найлепшыя вынікі дае комплексны падыход — калі на адным занятку вучыш чытаць, лічыць, развіваеш маторыку, увагу, логіку, творчыя здольнасці, — тлумачыць Наталля Галко. — Заняткі ў форме гульні — гэта самы эфектыўны метад працы з маленькімі вучнямі. Такое навучанне даспадобы і дзецям, і іх бацькам».
 
Гульні на сваіх занятках яна выкарыстоўвае ўжо на працягу некалькіх гадоў, толькі раней пісала літары і склады на кавалачках паперы, малявала ад рукі малюнкі, раздрукоўвала нарыхтоўкі на прынтары…
 
 
Захапленне ў вачах маленькіх вучняў падказала Наталлі, што яна рухаецца ў правільным напрамку. Надышоў час пазнаёміць з гульнямі шырокае кола дзяцей, бацькоў і педагогаў. Выкарыстаўшы свае шматгадовыя напрацоўкі, Наталля стварыла некалькі варыянтаў настольных гульняў, якія дапамогуць дзіцяці ў забаўляльнай форме пазнаёміцца з літарамі беларускага алфавіта, беларускімі назвамі раслін, жывёл, птушак, фарбаў і г.д. Настаўніца ўпэўненая, што яе прапанова спадабаецца і бацькам, і выхавацелям дзіцячых садкоў, і настаўнікам пачатковых класаў.
 
У сакавіку 2017 года Наталля Галко прэзентавала свой праект па стварэнні развіццёва-навучальных гульняў на беларускай мове на краўфандынгавай пляцоўцы «МаеСэнс», узяўшы удзел у конкурсе сацыяльных праектаў Social Weekend. Але падтрымкі знаёмых і сяброў, якія дапамагалі распаўсюджваць інфармацыю пра яе праект «Мова — дзецям» у сацыяльных сетках, не хапіла для таго, каб праект прайшоў у чвэрцьфінал конкурсу і атрымаў фінансавую падтрымку.
 
«Вядома ж, я тады крыху засмуцілася, — узгадвае Наталля Галко. — Але словы падтрымкі, пачутыя ад сяброў, знаёмых і ад зусім незнаёмых людзей, натхнілі мяне і надалі ўпэўненасці. Я зразумела, што мае гульні будуць запатрабаваныя, што многія бацькі іх чакаюць. Я абышла ўсе вядомыя мне крамы з дзіцячымі гульнямі ў Мінску, але на беларускай мове на вочы мне не трапілася ніводнай. І я паабяцала сабе, што абавязкова здзейсню сваю мару і выдам уласныя гульні. Хай сабе і не так хутка, як можна было б са спонсарскай дапамогай».
 
 
Сімпатычны смоўжык жадае пазнаёміцца…
У хуткім часе крэатыўная настаўніца выканала абяцанне: на пачатку мінулага лета ў яе кватэры з’явіліся акуратныя стосы кардонных папак — надрукаваных на ўласныя грошы аўтарскіх гульняў. «Чароўныя алоўкі», «Блытаніна», «Пары па-беларуску», «Усё з і», «Падарожжа па Беларусі», «Хованкі з гномікам», «Пільныя вочкі». Усе гульні вельмі простыя і зразумелыя, ніякіх мудрагелістых правіл, якія маглі б адштурхнуць дзяцей. Перад пачаткам гульні бацькі мусяць разрэзаць нажніцамі кардонныя карткі — і ўсё, можна пачынаць. Усе беларускія гульні аб’яднаныя пазнавальным персанажам — зычлівым смоўжыкам у шаліку з беларускім арнаментам.
 
З «Чароўнымі алоўкамі» ваша дзіця само не заўважыць, як вывучыць назвы колераў па-беларуску. Гуляючы з гномікам у хованкі, хутка навучыцца складаць словы па складах. Гульня «Пары па-беларуску» — гэта яшчэ адна варыяцыя ўсімі любімай гульні «мема», якая складаецца з картак парнымі выявамі.
 
«Не трэба прымушаць дзіця чытаць! — упэўненая Наталля Галко. — Але калі разам з ім гуляць у цікавую гульню, вам нікога не давядзецца прымушаць. Пад уплывам станоўчых эмоцый веды засвойваюцца нашмат прасцей і хутчэй, чым пад прымусам. І бацькі, і настаўнікі гэта даўно ведаюць. З дапамогай гэтых гульняў мая сяброўка навучыла сваю пяцігадовую дачку чытаць за два месяцы».
 
…але давядзецца пачакаць
Адразу ж выявілася, што выданне аўтарскіх гульняў у Беларусі мае свае падводныя камяні.
 
«Па-першае, каб дзейнічаць законна, я мушу зарэгістравацца як індывідуальны прадпрымальнік, але ніхто ў падатковых органах, куды я звярталася, не змог мне выразна патлумачыць, які гэта від дзейнасці — а падаткі ж розныя! — распавядае Наталля Галко. — Па-другое, трэба мець сертыфікат на прадукцыю, які засведчыць, што гульні адпавядаюць усім гігіенічным нормам. Ён нятанны, да таго ж выдаецца ўсяго на некалькі гадоў. Па-трэцяе, патрэбныя сродкі на аплату працы мастака. Дый само выданне гульняў каштуе грошы…»
 
У пэўны момант Наталля зразумела, што не пацягне справы самастойна. Але яна была ўпэўненая, што яе гульні патрэбныя на айчынным рынку. І вырашыла звярнуцца ў некалькі выдавецтваў, нават калі страціць аўтарскія правы на свае распрацоўкі.
 
«У адным з выдавецтваў мяне адразу ж папярэдзілі — такія гульні наўрад ці можна будзе выдаць, бо яны не адпавядаюць патрабаванням дзяржаўнай нацыянальнай праграмы дашкольнага выхавання і адукацыі «Пралеска». Згодна з праграмай, 6—7-гадовыя дзеці толькі знаёмяцца з галоснымі і зычнымі літарамі як знакамі для абазначэння гукаў. У іх яшчэ толькі ідзе фарміраванне навыку пазіцыйнага чытання (цытата з праграмы). То бок вучыць дзяцей дашкольнага ўзросту чытаць яшчэ рана. Хоць ў нашым цэнтры ўжо практычна ўсе 5-гадовыя дзеці чытаюць».
 
Наталля Галко выкарыстоўвае свае гульні і на пазашкольных занятках у цэнтры, і ў першым класе на ўроках навучання грамаце і беларускай мовы. Некалькі яе калегаў, з якімі яна падзялілася гульнямі, карыстаюцца імі на ўроках і факультатывах па паглыбленым вывучэнні беларускай мовы.